Fizikofen

30/5/2008

ARTIK �ALI�MALARIMA YEN� S�TEMDE DEVAM EDECE��M
YEN� ADRES�M

http://gaziegitim.com

BULU�MAK D�LE��YLE SA�LIKLI G�NLER

OKS-SBS VE �SS SINAVLARINDA BA�ARIYI YAKALAMANIZD�LE��YLE.....

Yorum (0) | Yorum yaz! | Ba�lant�

13/4/2008

MEMLEKET �STER�M

Memleket isterim
G�k mavi,dal ye�il,tarla sar� olsun;
Ku�lar�n �i�eklerin diyar� olsun.
Memleket isterim
Ne ba�ta dert,ne g�n�lde hasret olsun;
Karde� kavgas�na bir nihayet olsun.
Memleket isterim
Ne zengin fakir,ne sen ben fark� olsun;
K�� g�n� herkesin evi bark� olsun.
Memleket isterim
Ya�amak,sevmek gibi g�n�lden olsun;
Olursa bir �ikayet �l�mden olsun. CAH�T SITKI TARANCI

Yorum (2) | Yorum yaz! | Ba�lant�

6/4/2008

V�CUDUMUZDA S�STEMLER

DESTEK VE HAREKET S�STEM�

V�cudumuza �ekil veren, organlar�m�za tutunma y�zeyi olu�turan ve hareket etmemizi sa�layan sistemimiz, destek ve hareket sistemidir.

�SKELET S�STEM

�nsanda iskeletin;

Ba�: Kafats�, y�z.

G�vde: Omurga, G��s kafesi.

�yeler: Kollar, Bacaklar olmak �zere �� k�s�mda incelenir.

�skeletimizin temel k�s�mlar�; Kemik, k�k�rdak ve eklemlerdir.

KEM�K

� V�cudumuzda;

Uzun (kol ve bacak),

K�sa (el, ayak) ve

Yass� (kafatas�, kaburga) �ekillere sahip 206 kemik vard�r.

� Kemi�in yap�s�nda su, mineraller ve protein yap�l� maddeler bulunur.

� Mineraller kemi�e sertlik verir.

� Protein yap�l� maddeler ise kemi�e esneklik kazand�r�r.

Kemi�in K�s�mlar�;

1. Kemik Zar�: V�cudumuzdaki b�t�n kemiklerin d�� y�zeylerini saran zard�r.

Kemik zar�n�n;

� Kemi�i d�� etkenlerden koruma,

� Kemi�in enine kal�nla�mas�n� sa�lama,

� Kemi�in k�r�lmas� y�da �atlamas� durumlar�nda onarma,

� Kemi�in beslenmesini sa�lama gibi g�revleri vard�r.

2. Sert (S�k�) Kemik Dokusu:

� B�t�n kemiklerde kemik zar�n�n alt�nda bulunan, kemi�e sertlik ve desteklik kazand�ran dokudur.

� Bu dokuda, kemik h�creleri ve kan damarlar�n�n yan� s�ra kemi�in esnek olmas�n� sa�layan elastik lifler (iplik)de vard�r.

� Sert kemik dokusu uzun kemiklerin g�vde k�sm�nda, k�sa ve yass� kemiklerin d�� k�sm�nda bulunur.

3. S�ngerimsi Kemik Doku:

� G�zenekli bir yap�ya sahip olan bu dokunun g�zenekleri aras�nda k�rm�z� kemik ili�i vard�r.

� Bu doku k�sa ve yass� kemiklerin i� k�sm�nda, uzun kemiklerin u� (ba�)k�sm�nda bulunur.

4. Sar� Kemik �li�i:

� Ya� oran�n�n �oklu�undan dolay� sar� renktedir.

� Sadece uzun kemiklerin orta k�sm�nda bulunur.

� K�sa ve yass� kemiklerde yoktur.

� Kan h�crelerinin yap�m�nda g�revlidir.

5. K�rm�z� Kemik �li�i:

� Uzun kemiklerin u� k�sm�nda, yass� ve k�sa kemiklerin i� k�sm�nda yer alan s�ngerimsi kemik dokunun i�inde bulunur.

� Kan h�creleri yap�m�n� sa�lar.

KIKIRDAK

� Kemiklerin u� k�sm�nda beyaz renkte, esnek yap�da olan k�k�rdak bulunur.

� K�k�rdak sayesinde kemiklerin birbirine de�mesi ve a��nmas� engellenir. B�ylece, hareket etmemiz kolayla��r.

� K�k�rdak doku ayn� zamanda kemi�in boyca uzamas�n� sa�lar.

� Anne rahminde iskeletimizin b�y�k bir k�sm�n� k�k�rdak olu�turur.

� Do�um sonras�nda ve b�y�me �a��nda, k�k�rdak doku yerini v�cudumuzun belli k�s�mlar�nda kemik dokuya b�rak�r.

� V�cudumuzdaki baz� k�s�mlar ise k�k�rdak yap�da kal�r.

�rne�in; Burun, kulak kep�esi gibi.

EKLEM

Kemiklerin birbirine ba�lanmas�n� sa�lay�p hareketlerimizi kolayla�t�ran yap�lard�r.

Aras�nda bulundu�u kemiklerin �zelli�ine g�re ��e ayr�l�r;

a. Oynar Eklem

b. Yar� oynar eklem

c. Oynamaz eklem

Oynar Eklem:

� Kol ve bacaklar�m�zdaki uzun kemiklerin aras�nda bulunan eklemlerimizdir.

� Kaps�l ile �evrili olan eklemin kaps�l ile aras�nda bo�luk bulunur. Bu bo�lukta bulunan eklem s�v�s�, kemiklerin birbirine s�rt�n�p a��nmas�n� �nler.

Yar� Oynar Eklem:

� Hareket yetenekleri oynar eklemlere g�re daha s�n�rl�d�r.

� �skeletimizin b�l�mlerinden biri olan omurgam�z� olu�turan kemiklerin aras�nda bulunur.

Oynamaz Eklemler: Baz� eklemler, kemikleri oynamayacak �ekilde birbiriyle birle�tirir.Kafatas�m�z� olu�turan kemiklerin aras�ndaki testere di�leri gibi g�r�nen eklemler, oynamaz eklemlerdir.

KAS S�STEM�

� V�cudumuza �ekil veren, iskeletimiz ile birlikte hareket etmemizi sa�layan, kas�l�p gev�eme �zelli�ine sahip yap�ya kas denir.

� Kas h�crelerinin �al��mas�, yani kas�l�p gev�emesi i�in enerjiye ihtiya� vard�r. Bu nedenle kas h�crelerinde mitokondri organeli �ok fazlad�r.

� Kas�lan kaslar�n boyu k�sal�r, gev�eme durumundaki kaslar ise normal boyutundad�r.

V�cudumuzdaki kaslar g�rev ve �zelliklerine g�re ��e ayr�l�r;

a. D�z kaslar

b. �izgili kaslar

c. Kalp kas�

a. D�z Kaslar:

Mekik �eklinde, renksiz h�crelerden olu�ur.

H�creleri tek �ekirdeklidir.

�� organlar�m�zda bulunur.

�ste�imiz d��nda �al��r.

Yava� ve d�zensiz olarak kas�l�p gev�er.

Yorulmadan �al��mas�n� s�rd�r�r.

Mide ve ince ba��rsak kaslar� d�z kaslard�r.

b. �izgili Kas:

K�rm�z� renkli, lifli (�izgili) bir yap�ya sahiptir.

H�creleri �ok �ekirdeklidir.

�skeletimizi saran kaslard�r.

�ste�imize ba�l� olarak �al��r.

H�zl� ve �abuk kas�l�p gev�er.

Uzun s�ren hareketler sonunda yorulur.

Kol, bacak, el, ayak, dil y�z kaslar�n� �rnek verebiliriz.

c. Kalp Kas�:

K�rm�z� renklidir.

H�creleri tek �ekirdeklidir.

Sadece kalpte bulunur.

�ste�imiz d��nda �al��r.

H�zl� ve ritmik olarak kas�l�p gev�er.

Yorulmadan, hayat�m�z boyunca �al��r.

DESTEK VE HAREKET S�STEM�M�Z�N SA�LI�I

� Sa�l�kl� iskelet ve kaslara sahip olabilmemiz i�in beslenmemize ve yapt��m�z hareketlere dikkat etmeliyiz.

� Spor yapmaya �zen g�stermeliyiz ve olabilecek kazalara kar�� tedbirli davranmal�y�z.

Beslenme

� Dengeli ve d�zenli beslenmeliyiz.

� Protein i�eren et, s�t, yumurta gibi besinler t�ketmeliyiz.

� Kalsiyum, Fosfor gibi mineraller bak�m�ndan zengin s�t, peynir yo�urt yemeliyiz.

� D vitamini bulunduran bal�k ya��, karaci�er ve sebzelerle beslenmeliyiz

Hareket:

� Parmaklar�m�z� k�tletmemeliyiz.

� Ayaktayken, oturur veya �al��rken veya y�r�rken v�cudumuzu dik tutmal�y�z.

Spor

� Ya�am�m�za uygun spor faaliyetlerini se�meliyiz.

� A��k havada, d�zenli bir �ekilde spor yapmal�y�z.

TEKNOLOJ�K GEL��MELER�N DESTEK VE HAREKET S�STEM�M�Z�N SA�LI�INA VE KORUNMASINA OLAN ETK�S�

Teknoloji geli�meler her alanda oldu�u gibi, destek ve hareket sistemimiz �zerin dede etkileri vard�r. Bir�ok hastal��n tedavisinin m�mk�n oldu�unu g�rmekteyiz. Kazalar sonucu, kol ve bacaklar�n� kaybeden hastalara protezler tak�l�yor. A��nm�� kemikler yerine yapay kemikler, y�pranm�� eklemler yerine yapay eklemler yerle�tirilebiliyor. G�n�m�zde, aya��m�za rahats�zl�k veren ayakkab�lar yerine ortopedik ayakkab�lar veya terlikler giymeyi ve ortopedik yataklar� tercih ediyoruz. Teknolojinin g�nden g�ne geli�mesiyle de kullanaca��m�z �r�nlerin �e�itleri de gittik�e artacakt�r.

V�cudumuz ola�an�st� bir denge ve hareket yetene�ine sahiptir. Bu dengeyi sa�l�kl� bir �ekilde s�rd�rmek ise bizim elimizdedir. Beslenmemize dikkat etmeli, d�zenli spor yapmal�y�z.

DOLA�IM S�STEM�

Canl�l��m�z� s�rd�rebilmemiz v�cudumuzdaki milyarlarca h�crenin d�zenli �al��mas�na ba�l�d�r. H�crelerimizin g�revini yerine getirebilmesi ve sa�l�kl� �al��abilmesi i�in yedi�imiz besinler ve ald��m�z oksijen �ok �nemlidir. ��nk� besinlerin yap� ta�lar� ile oksijen, gerekli enerjinin �retilmesinde kullan�l�r. Bu �retim sonunda olu�an zararl� �r�nlerinde h�creden uzakla�t�r�lmas� gerekir.

��te t�m bu olaylar i�in gerekli olan maddelerin h�crelere iletilmesini, art�k olan zararl� maddelerin h�crelerden uzakla�t�r�lmas�n� sa�layan DOLA�IMS�STEM�M�ZD�R.

V�cudumuzun her yerine ula�an dola��m sistemimiz;

a. Kandan,

b. Kan� ta��yan damarlar,

c. Kan� pompalayarak hareketini sa�layan kalpten olu�ur.

KALP

� Kalbimiz g��s bo�lu�unda, sol akci�erin alt�nda bulunan yumruk b�y�kl��ndeki organ�m�zd�r.

� Kalp, �stte ve altta iki�er tane olmak �zere toplam d�rt odac�ktan olu�ur.

� Yorum (2) | Yorum yaz! | Ba�lant�

6/4/2008

ELEMENTLER VE SEMBOLLER�

ELEMENTLER VE SEMBOLLER�

� Elementler tek cins atomu i�eren maddelerdir.

� Bile�ikler ise de�i�ik atomlar�n belirli bir say�da birle�mesi ile olu�an ve kendini olu�turan atom t�rlerinin �zelliklerinden farkl� �zelliklere sahip maddelerdir.

� Baz� molek�ller ayn� t�r atom i�erir. Molek�l yap�l� olduklar� halde tek bir cins atom i�erdikleri i�in bu maddelerde element olarak de�erlendirilir. Bu durum oksijen ve azot gaz� �rneklerinde oldu�u gibi daha �ok gazlarda g�r�l�r.

� Ayn� cins maddelerin atomlar� ayn�, farkl� cins maddelerin atomlar� ise birbirinden farkl�d�r. �rne�in; Demir atomlar� ile Civa atomlar� birbirinden farkl�d�r. Bu fark atomu olu�turan par�ac�klar�n farkl� say�da olmas�ndan kaynaklanmaktad�r.

� Elementlerin t�r� de�i�tik�e i�erdi�i atomlar�n b�y�kl�kleri de de�i�ir, dolay�s� ile bunlar farkl� atomlard�r.

� G�nl�k hayat�m�zda kulland��m�z e�yalar�n yap�ld�klar� maddeleri incelersek bunlar�n i�inde en �ok Demir, Al�minyum, m�cevherler, Alt�n ve G�m��, Oksijen, Hidrojen,Azot dan olu�tu�u g�r�l�r.

� Atomlar birbirlerinden b�y�kl�k bak�m�ndan farkl�d�r.

B�y�kl�klerine g�re ilk 20 element ve sembollerin s�ras� ��yledir;

1. Hidrojen (H)

2. Helyum (He)

3. Lityum (Li)

4. Berilyum (Be)

5. Bor (B)

6. Karbon (C)

7. Azot (N)

8. Oksijen (O)

9. Flor (F)

10. Neon (Ne)

11. Sodyum (Na)

12. Magnezyum (Mg)

13. Al�minyum (Al)

14. Silisyum (Si)

15. Fosfor (P)

16. K�k�rt (S)

17. Klor (Cl)

18. Argon (Ar)

19. Potasyum (K)

20. Kalsiyum (Ca)

� Bu 20 elementten ba�ka g�nl�k hayatta �ok kulland��m�z, fakat daha sonraki s�ralarda bulunan baz� elementlerde �unlard�r.

1. Demir (Fe)

2. Bak�r (Cu)

3. Alt�n (Au)

4. �inko (Zn)

5. G�m�� (Ag)

6. Kalay (Sn)

7. Kur�un (Pb)

8. Civa (Hg)

9. �yot (I)

� Uluslar aras� bilim dili olu�turabilmek i�in ve hem de kolayl�k sa�lamak i�in elementler sembollerle g�sterilir.

� Ayr�ca kimyasal olarak ifade edilmesi gereken baz� olaylar (kimyasal tepkimeler) element sembolleri ile daha rahat ifade edilir.

�rne�in; suyun olu�mas�n� anlatan tepkimeye bakacak olursak; oksijen atomunun 2 hidrojen atomuna ba�lanarak su molek�l�n�n olu�tu�unu g�r�r�z.

Bu ifadeyi kimyasal denklem olarak g�sterirsek,

O + 2H ---------- H₂O �eklinde g�steririz.

�RNEK: BeCl2 bile�i�inin olu�mas�n� anlatan tepkimeyi g�steriniz.

��z�m: Bile�ikte bir tane Be atomu, iki tane Cl atomu ile birle�mi�tir. Bu olay kimyasal olarak ��yle g�sterilir

Be + 2Cl ----------- BeCl₂

�RNEK:

I. Bir tane H atomu, bir tane F atomuna ba�lanarak HF molek�l�n� olu�turur.

II. Magnezyum atomu iki tane klor atomuna ba�lanarak MgCl₂ molek�l�n� olu�turur.

III. Bir tane azot atomuna 3 tane hidrojen atomunun ba�lanmas�yla NH₃ molek�l� olu�ur.

Yukar�da verilen olaylar� kimyasal denklemlerle g�steriniz.

��z�m:

I. H + F ------------- HF

II. Mg + 2Cl ------------- MgCl₂

III. N + 3H ----------------- NH₃

MADDEN�N YAPISI VE ATOM

� Madde, atom ad� verilen taneciklerden olu�ur.Atom maddenin yap� ta��d�r.

� Atomun yap�s�nda proton, n�tron ve elektron bulunur.

Proton ve n�tron atomun �ekirde�inde yer al�r. Elektron ise �ekirdek etraf�nda dolan�r.

Atomu olu�turan tanecikler belli ba�l� �zellikleri vard�r.

� Proton: Atomun �ekirde�inde bulunur. (+) y�kl� bir par�ac�kt�r.

� N�tron: Atomun �ekirde�inde bulunur. K�tlesi hemen hemen protona e�ittir. Elektrik y�k� ta��maz. Yani y�ks�z bir par�ac�kt�r.

� Elektron: Atomun �evresinde �ok b�y�k h�zla d�nen hareketli bir par�ac�kt�r. Elektronlar �ekirdek etraf�nda farkl� enerji seviyelerinde dolan�r.

� Atom �ekirde�inin �ap�, atom �ap�n�n 100 binde biri kadard�r.

� Atom �ekirde�inde y�kl� olarak sadece protonlar bulundu�u i�in, atomun �ekirdek y�k� daima (+) art�d�r.

Atom numaras�:

� Bir element atomunun �ekirde�inde bulunan proton say�lar�n�n toplam�na, atom numaras� ad� verilir. Atom numaras� Z ile g�sterilir.

Z = p dir.

K�tle numaras�:

� Bir atomun �ekirde�indeki proton ve n�tron say�lar�n�n toplam�, o atomun k�tle numaras�n� verir. K�tle numaras� A ile g�sterilir.

K�tle numaras� = Proton say�s� + N�tron say�s�

A = p + n

N�tr ve Y�kl� Atom:

� Bir atomdaki proton ve elektron say�lar� birbirine e�itse bu atoma n�tr atom denir. N�tr atomda (+) ve (-) y�kler birbirine e�ittir.

�rne�in n�tr karbon atomunda 6 proton 6 elektron vard�r. N�tr atomda,

p = e dir.

� Atomlar elektron al�p verebilirler. Ancak �ekirdekte bulunan proton ve n�tronu al�p veremezler.

�RNEK: N�tr bir magnezyum atomunda proton say�s� 12, n�tron say�s� 13 t�r.

Bu atomun;

a. Elektron say�s� nedir?

b. K�tle numaras� nedir?

��z�m:

a. N�tr atomda elektron ve proton say�s� birbirine e�ittir. O h�lde, p = e = 12 dir.

b. K�tle no = A = p + n

p = 12, n = 13 oldu�una g�re, A = 12 + 13 = 25

(–) y�kl� atom

� E�er bir atom d��ar�dan elektron al�rsa, (–) y�k say�s� (+) y�k say�s�ndan

fazla olur. Bu durumda atom (–) y�kl� olur.

�rne�in n�tr fl�or atomunun 9 elektronu, 9 protonu vard�r.

Fl�or atomu 1e– al�nca 10 elektronlu ve (–) y�kl� olur.

(+) y�kl� atom

� E�er bir atom bir elektronunu kaybederse, (+) y�k say�s� (–) y�k say�s�ndan fazla olur. Bu durumda atom (+) y�kl� olur.

�rne�in n�tr lityum atomunun 3 protonu 3 elektronu vard�r. Lityum 1e Yorum (5) | Yorum yaz! | Ba�lant�

8/3/2008

YA�AMIMIZDAK� ELEKTR�K

�         Evimize kadar gelen �ehir elektri�ine AKAN ELEKTR�K denir.

�         Ayr�ca cisimlerin proton, elektron say�lar� dengesizli�inden kaynaklanan ve cisimlerin �zerinde bulunan bir elektrik t�r� daha vard�r. Bu t�r elektri�e DURGUN (STAT�K) ELEKTR�K denir.

�         Durgun elektrik i� yapmayan elektrik t�r�d�r.

�         Havan�n bulutlarla kapl� oldu�u zamanlarda bulutlar pozitif (+)y�kl� durgun elektrikle dolar. Durgun elektri�e sa��m�za s�rtt��m�z tarakta, televizyon ekran�nda rastlayabiliriz.

�         Bir maddenin �zerinde bulunan atomlarda proton ve elektronlar�n say�ca dengesi vard�r. Buna ba�l� olarak maddenin b�t�n�nde de proton-elektron dengesi bulunur. Bu durumdaki cisimlere N�TR C�S�MLER denir.

�         Bu elektron ve elektron dengesi bozulabilir. Bu bozulman�n sonucunda protonlar fazla durumda ise pozitif(+),elektronlar fazla ise negatif (-) y�klenmi�tir.

�         Bir cismin durgun (statik) elektrikle y�klenebilmesi i�in �� de�i�ik y�ntem vard�r. Bunlar;

-          S�rt�nme

-          Dokunma

-          Etki

S�rt�nme �le Elektriklenme:

� Baz� n�tr cisimler birbirine dokunduklar� zaman y�k al�� veri�inde bulunurlar.Bunun sonucunda maddelerin n�tr hali bozulur ve cisimlerden birisi (+) , di�eri ise (-) ile y�klenir.

� Cisimleri birbirine s�rtt��m�z i�in temas y�zeyi daha da fazlala��r ve y�k al�� veri�i de y�zeylerde ger�ekle�ti�inden y�klenme miktar� da artar.

� �ki tane cismi birbirine s�rtt��m�zde s�rt�nen cisimler aras�nda elektron ge�i�i olur ve elektron kaybeden (+) , kazanan (-) y�kle y�klenir.

�rne�in; y�n kuma� ile ebonit (plastik) �ubuk birbirine s�rt�ld��nde y�n kuma� pozitif (+),ebonit �ubuk negatif (-) y�kle y�klenir.

� Ayn� �ekilde cam �ubuk ile ipek kuma� da birbirine s�rt�ld��nde ipek kuma� negatif (-),cam �ubuk ise pozitif (+) y�kle y�klenir.

Dokunma �le Elektriklenme;

� Bu t�r elektriklenmede, cisimler aras�nda elektron ge�i�i bittikten sonra iki cisimde ayn� cins y�kle y�klenir.

�rne�in;

N�tr bir cisme (+) y�kl� bir cisim dokundurulursa son y�k durumunda her ikisi de (+) y�klenir. E�er (+) ve (-) y�kl� cisimler birbirine dokundurulursa cisimlerin y�k miktar�na bak�l�r. E�er y�k miktarlar� e�itse son durumda her ikisi de n�tr olur.

E�er (-) miktar� fazlaysa son durumda her ikisi de (-), (+) miktar� fazlaysa son durumda her ikisi de (+) y�kl� olur.

Etki �le Elektriklenme:

� N�tr (y�ks�z) bir cisme (-) veya (+) y�kl� bir cisim yakla�t�r�ld��nda n�tr cismin y�k d�zeni bozulur. �rne�in; yakla�t�r�lan cisim (-) y�kle y�kl� ise n�tr cismin yakla�t�r�lan cisme yak�n olan k�sm� (+),uzak olan k�sm� (-) y�klenir. Bu elektriklenme �ekli ge�icidir, zira elektriklenmeye neden olan y�kl� cisim uzakla�t�r�ld��nda n�tr cisim uzakla�t�r�ld��nda n�tr cisim eski durumuna geri d�ner. Etki ile elektriklenmenin kal�c� olmas�n� istiyorsak a�a��daki �ekilde g�sterilen d�zene�i kurmal�y�z.

� Etki ile elektrik y�kleyece�imiz cismi   bir iletken tel ile topra�a ba�lar�z (topraklama).Daha sonra y�kl� bir cismi (bu �rnekte (-) y�kl�) bu d�zene�e yakla�t�r�r�z. Y�kl� cismin sayesinde y�kleyece�imiz cismin elektronlar� yer de�i�tirir ve ka�abilecekleri en uzak noktaya (topra�a) ka�arlar.(-) y�kl� cismimizi uzakla�t�rmadan, y�klenecek cismin toprakla ba�lant�s�n� kesti�imizde ve negatif y�kl� cismi uzakla�t�rd��m�zda cismin (+) y�klendi�ini g�r�r�z.

� Bu olay bize asl�nda hareket halindekilerin sadece (-) y�kler(elektronlar) oldu�unu,(+) y�klerin yani protonlar�n yer de�i�tirmedi�ini g�sterir.

�

(+) y�kl� bir cismi n�tr bir cisme dokundurdu�umuzda, n�tr cisimden (+) y�kl� cisme do�ru (-) y�k ak�� olur. Bu elektronlar (+) y�kl� cismin (+) y�klerinin bir k�sm�n� n�trle�tirirler, yani ilk cisimde (+) y�k azal�r. Bu arada n�tr cisim (-) y�k kaybetti�inden kendi taraf�ndaki proton say�s� elektron say�s�ndan fazla hale gelir, dolay�s�yle (+) y�klenir.

Y�kl� Cisimlerin Etkile�imleri:

v        Ayn� y�kle y�klenmi� iki cisim birbirlerini iter.

v Farkl� y�klerle y�klenmi� cisimler birbirini �eker.

v Y�kl� cisimler n�tr cisimleri �eker.

Topraklama:

Þ     D�nyam�z �ok b�y�k n�tr bir cisimdir. Di�er cisimlerle kar��la�t�r�ld��nda b�y�kl�k fark� �ok fazla oldu�undan toprak, kendisine temas eden veya iletken bir tel yard�m�yla ba�lanan t�m y�kl� cisimleri n�trle�tirir. Bu olaya TOPRAKLAMA denir.

Þ      (-) y�kl� bir cismi topra�a ba�lad��m�zda cismin �zerindeki (-) y�k� olu�turan serbest elektronlar iletken tel arac�l�� ile topra�a akar. B�ylece cisimde elektron, proton dengesi tekrar sa�lan�r ve cisim n�tr hale gelir.

Þ     (+) y�kl� bir cisim topra�a ba�lanm��t�r. Bu durumda topraktaki serbest elektronlar, cisme do�ru hareket ederek cisimdeki y�k dengesini tekrar sa�lar ve cisim n�tr hale ge�er.

Dikkat ederseniz her iki olayda da hareket eden y�kl� tanecikler elektronlar yani (-) y�klerdir.

Elektroskop:

Elektroskop, bir cismin y�kl� olup olmad��n�, e�er y�kl�yse hangi t�r ile y�klendi�ini anlamam�z� sa�layan bir d�zenektir.

ELEKTR�K DEVRELER�

�         �rete�ten ��kan ak�m�n al�c� �zerinden ge�erek tekrar �retece ula�mas� i�in izledi�i yola ELEKTR�K DEVRES� denir.

�         Basit bir elektrik devresi Elektrik enerjisi ile �al��an herhangi bir ayg�t�n �al��t�r�labilmesi i�in, i�inden s�rekli ak�m ge�mesi gereklidir. Bu da ancak ayg�t�n devresine ba�lanan elektrik enerji kayna�� (pil, ak�, batarya, alternat�r vb.) ile temin edilir.

�         �rete�, diren� ve iletken tellerden olu�ur.

�         �rete� devreye elektrik enerjisi sa�layan ara�t�r.( pil, ak�, batarya, alternat�r)

�         Diren� ise elektrik ak�m�na kar�� direnen yani elektrik ge�ti�inde �s�nan iletkendir.(Ampul teli, elektrik sobas� rezistans�…)

�         �letken teller direnci olmayan iyi iletkenlerdir (kablolar).�zerinden ak�m ge�ti�inde �s� kayb� �ok azd�r.

Basit Elektrik Devresi Elemanlar�;

�rete�:

�        Herhangi bir enerjiyi (kimyasal, mekanik, �s�, ��k),elektrik enerjisine d�n��t�ren devre eleman�na �RETE� veya KAYNAK denir. K�saca elektrik enerjisi �reten devre eleman�d�r.

Anahtar:

�        �stenildi�i zaman elektrik ak�m�n�n ge�i�ini sa�layan, istenildi�i zaman ak�m�n ge�i�ini durduran devre eleman�d�r.

Devreyi a��p kapamaya yarar.

Anahtar a��kken devre ak�m�n� ge�irmez, ancak anahtar kapal�yken devre ak�m�n� iletir.

�letken:

�        Elektrik devre elemanlar�n�n birbirine ba�lant�s�n� yapan ve elektrik ak�m�n� ileten metal tellere (bak�r, al�minyum vb.)�LETKEN veya KABLO denir.

Al�c� (Diren�) :

�        Ald�� elektrik enerjisini ba�ka bir enerjiye d�n��t�ren devre eleman�na ALICI veya ALMA� denir. �RNE��N; elektrik enerjisini, lamba ��k enerjisine; f�r�n �s� enerjisine; zil ses enerjisine; motor hareket enerjisine d�n��t�r�r.

�        Elektrik ak�m�na kar�� direnen, yani ak�m ge�ti�inde �s�nan iletkenlere D�REN� denir.

�        Bir telin direnci kal�nl��na, uzunlu�una ve �z direncine ba�l�d�r.

�        Bir diren�li tel (�rne�in lamba) pile ba�land��nda, direncin u�lar� aras�nda potansiyel fark� olu�ur. Bu potansiyel fark�na direncin gerilimi de denir.

�        Direncin geriliminin, �zerinden ge�en ak�ma oran�, sabittir ve o direncin de�erini verir.

Elektrik Ak�m�:

�        Elektrik y�klerinin hareketine ELEKTR�K AKIMI denir.E�er y�kl� par�ac�klar (elektron,protonlar,iyonlar….) hareket ediyorsa elektrik ak�m� var demektir.Elektrik y�kleri kat� cisimlerde (kablolarda) elektronlar�n hareketi ile olu�ur.

�        Kat� iletkenlerin i�indeki pozitif y�kler hareketsizdir. S�v�larda ve gazlarda ise hem pozitif hem de negatif iyonlar hareket eder. Fakat her durumda ak�m�n y�n�,(+) pozitif y�klerin y�n� veya (-) negatif y�klerin hareket y�n�n�n tersi olarak al�n�r.

Elektrik Devre �e�itleri:

Elektrik devreler, devreden ge�en ak�m�n al�c�dan ge�mesine g�re;

A��k Devre,

Kapal� Devre ve

K�sa Devre olarak adland�r�l�r.

A��k Devre;

E�er bir devrede anahtar a��k oldu�undan veya ak�m yolunda bir kopukluk oldu�undan �rete�ten almaca elektrik aktar�lam�yorsa bu devrelere A�IK DEVRE denir. Al�c� �al��maz.

Yorum (4) | Yorum yaz! | Ba�lant�

8/2/2008

BASA�T MAK�NALAR

�� yaparken bir tak�m ara�lardan faydalan�r�z. Bir basit makine, aletin bir noktas�na bir d�� kuvvet uyguland��nda ba�ka bir noktadaki cisme kuvvet uygulayan mekanik bir ayg�tt�r. Basit makineler i�leri yapmakta bir tak�m kolayl�klar sa�larlar. Bu ara�lar kerpeten, kald�ra�, el arabas�, palanga, makas, vida gibi ara�lard�r. Bu tip ara�lara basit makineler denir.
        Basit makineler enerji yaratmazlar. Enerjinin korunumu ilkesine g�re bir makine kendisine verilenden daha fazla miktarda i� ��k�� sa�layamaz. Makineler �al��rken bir tak�m s�rt�nmelere maruz kald�klar�ndan dolay� ortaya ��kan i� giren i�ten daha k��kt�r. Bir makineden al�nan verim, giri� i�in ��k�� i�ine d�n��t�rme derecesinin �l��s�d�r. Bu ifadeyi form�lle ifade edecek olursak;

            Bir makine e�er y�zde y�z verimle �al��abilirse bu tip makinelere ideal makine denir. Fakat bu t�r makine hen�z yap�lamam��t�r.

        Makineleri en fazla yararl� oldu�u durum, herhangi bir enerji yaratamamalar�na ra�men giri� kuvvetini b�y�ltebilmeleridir. Basit makinelerin kuvvetleri art�rabilme �zelli�ine mekanik yarar denir. E�er F₀'a makinenin kuvvet ��k��, F₁'e de giri� kuvveti dersek ger�ek mekanik yarar (GMY) form�l� ��yle olacakt�r:

Kald�ra�lar

        �� yaparken kullan�lan metal, tahta veya buna benzer malzemelerden yap�lan �ubuklara kald�ra� denir. G�nl�k hayatta kulland��m�z bir�ok kald�ra� vard�r. Bunlardan baz�lar� �unlard�r: Makas, el arabas�, keser, kalas, gazoz a�aca��.

        Bir kald�ra� farkl� k�s�mlardan meydana gelir. Kald�ra�ta �ubu�un dayand�� noktaya destek noktas�, y�k�n bulundu�u yerden deste�e olan uzakl��a y�k kolu, uygulanan kuvvetin deste�e olan uzakl��na kuvvet kolu denir. Kald�ra�lar farkl� tiptedirler. Destek noktas� ortada kuvvet ve y�k�n farkl� u�larda oldu�u kald�ra� tipine birinci tip kald�ra�lar, destek noktas� bir u�ta y�k ortada ve kuvvetin di�er u�ta oldu�u kald�ra�lara da ikinci tip kald�ra� denir. Birinci tip kald�ra�lara �rnek olarak; makas, tahterevalli, e�it kollu terazi, ikinci tipe ise el arabas�, f�nd�k k�raca�� verilebilir.

        Kald�ra�lar�n yapt��m�z i�te bize bir tak�m kolayl�klar sa�lad��n� ifade etmi�tik. Kald�ra� kullan�lmas� ile b�y�k y�kleri daha k��k kuvvet kullanarak yapabiliriz. �stelik baz� i�leri yapmak i�in bu tip ara�lara gereksinim duyar�z. Bilim adam�n�n dedi�i gibi "Bana bir kald�ra� verin, d�nyay� yerinden oynatay�m" ifadesi abart�l� olsa bile kald�ra�lar bir�ok i�i daha kolay yapmaya yarar. Gazoz kapa��n� elimizle a�mak yerine a�acak kullanma, viday� ��karmak i�in anahtar kullanma, bir arabay� kald�rmak i�in kriko kullanma direkt yap�lmas� �ok zor i�lemlerdir. Bunun i�in bu tip ara�lar kullan�r�z.

        Kald�ra� kullanman�n bir tak�m kurallar� vard�r. E�er uygulanan kuvvet deste�e ne kadar uzak olursa o kadar az kuvvet uygulan�r. Bu ifadeyi form�lle�tirecek olursak;

        Kuvvet x Kuvvet kolu = Y�k x Y�k kolu

           F₁    x      a_{1              = F}2_xa₂

        Bir i� yaparken kald�ra� kullanmaktaki ama� i�i kolayla�t�rmakt�r. Kald�ra�lar yard�m� ile k��k kuvvetlerle b�y�k y�kler kald�r�l�r fakat i�ten kazan� sa�lanmaz. Kald�ra�larla ilgili bir �rnek verilecek olursa; 200 cm uzunlu�undaki bir �ubu�un bir ucunda 800 N a��rl��nda bir y�k vard�r. Bu u�tan 40 cm uzakl�kta bir destek bulunmaktad�r. �ubu�un di�er ucundan ne kadar b�y�kl�kte kuvvet uygulan�rsa bu y�k kald�r�labilir?

        Bu problemi ��zmek i�in kullan�lacak form�l; F₁ . a_{1 =}F_{2 .}a₂olacakt�r. Form�lde rakamlar� yerine koydu�umuzda

F₁ . 160 = 800 . 40        F₁ = (800 . 40) / 160        F₁ = 32000 / 160     F₁ = 200 N �eklinde olacakt�r. G�r�ld�� gibi yap�lan i�te elde edilen kazan� y�k�n 1/4 kadard�r. E�er kuvvet kolu daha uzakta olsa idi daha fazla kuvvet kazan�laca��n� deneyerek yapabilirsiniz?

    Makaralar

        Makaralar da i� yaparken bir tak�m kolayl�klar sa�layan basit makinelerdendir. G�nl�k ya�amda en fazla g�rd��m�z �ekliyle in�aatlarda har�, tu�la ve di�er yap� malzemelerini ta��mak i�in kullan�lmaktad�r. Makaralar de�i�ik tiplerden olu�maktad�r. Sabit, hareketli ve palanga makaralar olarak kullan�lmaktad�r.

Sabit Makaralar

        Bir yere monte edilmi� �ekilde kullan�lan makaralard�r. Kullan�mda kuvvetin y�n�n� de�i�tirme �zelli�i vard�r. Bu makaralar kuvvetten kazan� sa�lar. Y�k� kald�rmak i�in y�ke e�it bir kuvvet kullan�l�r. P y�k�n� kald�rmak i�in ipin ucunu h kadar �ekmek gerekir. Bu i�lemde y�k�n kazanaca�� enerji, kuvvetin yapt�� i�e e�it olaca��ndan form�l �u �ekilde olu�ur;

P x h = F x h ise P = F olacakt�r. Yani kuvvet = y�k't�r. Sabit makaralarda kuvvetten ve yoldan kazan� yoktur.

Hareketli Makaralar

        Hareketli makaralar, y�k�n makaran�n eksenine as�ld�� sistemlerdir. �pin bir ucu tavana as�l�r di�er u� ise kuvvet kullan�lacak olan u�tur. Bu sistemde y�k ve makara birlikte y�kselir veya al�al�r. Hareketli makaralarda y�k� kald�rmak i�in uygulanacak kuvvet y�k�n yar�s�na e�de�erdir. Yani F = P/2 �eklinde form�lle�tirilebilir. Hareketli makaraya ba�l� olan bir y�k� kald�rmak i�in ipi 2h kadar �ekmek gerekir. Hareketli makaralarda enerjiden kazan� sa�lamaz. ��nk� y�k kuvvetin yapt�� i� kadar enerji kazanmaktad�r.

        Hareketli makaralar, sabit makaralarda oldu�u gibi kuvvetin y�n�nde de�i�iklik meydana getirmez. Sabit makara ile kald�ramad��m�z bir�ok y�k� hareketli makaralar ile kald�rabiliriz. �rne�in 10 N'luk bir y�k� kald�rmak i�in 5 N kuvvet uygulamak yeterlidir. Fakat y�k� 2 metre y�kse�e ��karmak i�in 4 metre ip kullanmak gerekmektedir.

Palanga

         Hareketli ve sabit makaralar�n birlikte kullan�ld�� sistemlerdir. Palangalar hem kuvvetten kazan� sa�lar hem de uygulanan kuvvetin y�n�n� de�i�tirir. Palangalar ile �ok b�y�k kuvvetleri hareket ettirmek m�mk�nd�r. Bir palangada ne kadar �ok ip ve makara kullan�l�rsa uygulanacak kuvvet de o kadar artacakt�r. Palangalar�n kald�raca�� kuvvet miktar�n� belirlemek i�in bu sistemde kullan�lan ip say�lar� ile makaralar�n toplam y�k� ile ta��nacak y�k�n toplam� hesaba kat�l�r. Bu ifadeyi form�lle�tirecek olursak;

Kuvvet = Toplam y�k / �p say�s�            yani         F = P / n diyebiliriz.

E��K D�ZLEM

        Farkl� malzemeler yap�lan ve yere belirli bir a�� ile yerle�tirilen d�zeneklerdir. Bir e�ik d�zlem olu�turmak i�in bir kalas�n bir ucunu yere di�er ucunu 10-20 cm yukar�ya kald�rmak yeterlidir. BU sistem basit bir e�ik d�zlemi meydana getirir.

        E�ik d�zlem sistemini bir form�l ile ifade edecek olursak; y�k� P ile, uygulanacak kuvveti F ile s�rt�nmesiz e�ik d�zlemin uzunlu�unu L ile ve E�ik d�zlemin bir yere dayal� olan ucunu h ile ifade etti�imizde F x L = P x h form�l� ortaya ��kacakt�r. Bu form�l� a��klayacak olursak; Uygulanan kuvvet ve e�ik d�zlemin uzunlu�u, P x h kadar i� yaparlar. E�ik d�zlemde i�ten kazan� olmaz, kuvvetten kazan� olur.

        E�ik d�zlem sisteminde kuvvetin y�ke olan oran�, e�ik d�zlemin y�ksekli�inin e�ik d�zlemin boyuna olan oran�na e�ittir. Yani



         E�ik d�zlem �zerindeki y�k h kadar y�kseldi�inde Ep = P x h kadar potansiyel enerjiye sahip olur. Bu durumda kuvvet F x L kadar bir i� yapma durumundad�r.

Di�li �arklar ve ��kr�k

��kr�k

        ��kr�klar, ayn� eksen etraf�nda birlikte d�nebilen iki veya daha fazla silindirden meydana gelirler. Bu sistemde y�k k��k �apl� silindire ba�l� iken kuvvet �ap� b�y�k olan silindire etki eder. ��kr�klar, kuyulardan su �ekmek, tekstil fabrikalar�nda tezgahlarda ve eskiden y�n e�irmek amac� i�in s�kl�kla kullan�lan basit makinelerdir.

        ��kr�klar�n �al��ma sisteminde kuvvet ve y�k aras�ndaki ili�kiyi g�stermek i�in kuvvet ile ��kr�k kolunun �arp�m�, y�k ile k��k silindirin yar� �arp�m�na olan e�itli�inden yararlan�l�r. Yani

        ��kr�k sisteminde ��kr�k kolu, k��k silindirin yar� �ap�ndan b�y�k oldu�undan, uygulanan kuvvet y�kten daha k��k olur. Yani ��kr�klarda kuvvetten kazan� sa�larlar ama i�ten ve enerjiden kazan� olmaz.

        ��kr�k koluna uygulad��m�z kuvvet, ��kr��n d�nmesini sa�lar. Bu d�nme esnas�nda ip kovan�n as�l� oldu�u k��k silindire dolan�r ve y�k yukar� do�ru ��kar. Yukar�daki form�lden de ��kar�labilece�i gibi ��kr�kta kuvvetle y�k�n oran� 1'den k��k oldu�undan daha k��k kuvvetlerle b�y�k y�kler kald�r�labilir. ��kr�klarda di�er basit makinelerde oldu�u gibi kuvvetten kazan� sa�lan�rken i� veya enerjiden kazan� sa�lanmaz.

Di�li �arklar

        Baz� sistemlerde birden daha fazla ��kr��n bir arada kullan�lmas� gerekmektedir. ��nk� y�k tek ��kr�kla kald�r�lamayacak kadar b�y�k olabilir veya sistem daha rahat �al��r. Di�ili �arklarda kuvvetten kazan� yan�nda hareketin y�n�n�n de�i�tirilmesi ger�ekle�mektedir. Bu sistemde bir ��kr��a uygulanan kuvvet di�er ��kr��a aktar�l�r ve d�nme sa�lan�r. Bu tip basit makinelere �rnek olarak bisikletler, diki� makineleri, vin�ler, saatler, ta��tlar verilebilir.

        Yukar�daki �rnekte ilk �ark saat y�n�n�n tersine do�ru d�nd�r�l�rse ikinci �ark saat y�n�nde d�necektir. Bu �arka ba�l� olan di�er �ark da yine saat y�n�ne ters istikamette d�necektir. Bu �ekilde bir�ok �ark birbirine ba�lanarak sistemler olu�turulur ve hareketin y�n� de�i�tirilerek daha az kuvvet ile i� yapma imkan� do�ar.

        Bir sistemdeki �arklardan bir tanesini yar��ap� di�er �ark�n 5 kat� ise yar� �ap� b�y�k olan 1 devir yaparken yar� �ap� k��k olan 5 devir yapar. Bir �ark sisteminde r₁ yar��apl� �ark�n devir say�s�na n₁ denilirse, yar��ap� r₂ olan�n devir say�s� n₂ olacakt�r. Bunu form�lle�tirecek olursak �u �ekilde olacakt�r:

         Di�li �arklarla b�y�k y�kleri daha k��k kuvvetler kullanarak kald�rma imkan�m�z vard�r. Bu basit makinelerde kuvvette kazan� sa�larken enerji veya i�te kazan� sa�lamazlar.

Kama ve Vida

        U�lar� ��gen bir �ekilde olan ve baltaya benzeyen cisimlere kama denir. Bu basit makineler metalden veya tahtadan yap�l�rlar ve kesicidirler. Bir nesne kesilmek istendi�inde kaman�n keskin ucu bu noktaya konulur ve �st k�sm�na sert bir cisimle vurularak bas�n� olu�turulur b�ylece nesne kesilir.

        Vida ise yine metal veya tahtadan yap�lan ve baz� cisimleri birbirine tutturmak veya monte etmek amac� i�in kullan�lan basit makinelerdir. Vidalar �st k�s�mlar�ndaki yar�klara tornavida sokularak d�nd�r�l�r ve istenilen k�s�mlara tutturulur. Bir�ok e�yan�n ve arac�n bir araya getirilmesinde vidalar kullan�l�r.

Enerjinin korunumu ikesine g�re; vida ba��n�n yapt�� i�, ucunun yapt�� i�e e�ittir:

Vida 1 tur att��nda vida ucu zeminde a kadar yol alaca��ndan;

                      F x (2πr) = N. a

r:    Vida ba��n�n yar��ap�(kuvvet kolu)
a:   Vida ad�m� (ard��k iki di� aras� uzakl�k)

N: Zeminin tepki kuvveti

Tekerlek

        Cisimleri daha kolay ve rahat hareket ettirmek i�in ilk geli�tirilen ara�lardan bir tanesi tekerleklerdir. Tekerle�in icad� ile cisimlerin ta��nmas� daha kolayla�m�� ve bu icat bir�ok yenilik getirmi�tir. Hayat�m�zdaki bir�ok cisimde tekerlekler kullan�l�r. Elektrik s�p�rgeleri, bisiklet, arabalar, masalar farkl� bi�imlerde tekerlekler kullan�larak �retilen ara�lard�r. Tekerleklerde, bir�ok arac�n �al��mas�nda g�c�n ve hareketin iletilmesi i�in kay��lardan faydalan�l�r.

        Tekerleklerin baz�lar�n�n y�zeyleri d�z iken baz�lar�n�n di�lilere sahip oldu�u bilinmektedir. Bu di�liler zemin ile tekerlek aras�ndaki s�rt�nme miktar�n� art�rarak arac�n daha kolay kontrol edilmesini sa�lar. Di�li olmayan tekerleklerin s�rt�nmesi d��k olaca��ndan ara� durdurulmak istendi�inde g��l�k �ekilmektedir. Arabalarda k��n daha derin di�lilere sahip tekerlekler kullan�l�r. Neden?

Yorum (4) | Yorum yaz! | Ba�lant�

8/2/2008

MADDEN�N TANEC�KL� YAPISI

MADDEN�N TANEC�KL� YAPISI

A.   MADDEN�N YAPI TA�LARI: ATOMLAR

B.   ELEMENTLER, B�LE��KLER, MOLEK�LLER

C.    F�Z�KSEL VE K�MYASAL DE��MLER

D.   MADDEN�N HALLER� VE TANEC�KL� YAPI

A. MADDEN�N YAPITA�LARI

A T O M L A R

>        K�tlesi olan ve bo�lukta yer kaplayan her varl��a madde denir.

D�nyadaki canl� ve cans�z b�t�n varl�klar maddedir.

>        Maddeyi duyu organlar�m�zla tan�r ve de�erlendiririz.

>        Do�adaki maddeler KATI-SIVI VE GAZ olmak �zere �� Fiziksel halde bulunur.

>        Maddeyi olu�turan tanecikler aras�ndaki bo�luk miktar�, maddenin fiziksel haline g�re de�i�ir.

>        Maddelerin s�k��abilme �zelli�i tanecikler aras�ndaki bo�luk miktar�na ba�l�d�r.

>        Gaz halindeki maddelerin tanecikleri aras�ndaki bo�luk miktar� olduk�a fazlad�r. Bu nedenle gaz halindeki maddeleri s�k��t�rd��m�zda, tanecikleri aras�ndaki bo�lu�u azaltm�� oluruz.

>        Kat� ve s�v� haldeki maddelerin tanecikleri aras�ndaki bo�luk fazla olmad��ndan kolayl�kla s�k��t�r�lamazlar. Ancak s�nger, pamuk ve y�n gibi kat� maddelerin aras�nda hava bulunmas�ndan dolay� s�k��t�r�labilirler.

>        Maddelerin s�k��abilme �zelli�inden g�nl�k hayat�m�zda pek �ok alanda yararlan�r�z.

�rne�in; yang�n s�nd�r�c�leri, mutfak t�pleri, deodorantlar, araba ve bisiklet lastikleri, toplar s�k��t�r�lm�� hava i�erir.

>        Kat� ve s�v� maddelerde taneciklerden olu�mu�tur.

>        Kat� ve s�v� maddeleri olu�turan birimler aras�ndaki uzakl�klar gaz hale g�re olduk�a azd�r. Bu nedenle kat� ve s�v�lar s�k��t�r�lamaz kabul edilir.

�zet olarak;

           �          B�t�n maddeler daha k��k taneciklerin bir araya gelmesiyle olu�mu�tur.

           �          B�t�n maddelerin tanecikleri aras�nda bo�luklar bulunur.

           �          Bir maddenin kat� halinin tanecikleri aras�ndaki uzakl�k en az,gaz halinin tanecikleri aras�ndaki uzakl�k ise en fazlad�r.

MADDE NEREYE KADAR B�L�NEB�L�R?

B�t�n maddeler atom denilen g�zle g�r�lemeyecek kadar k��k par�alar�n bir araya gelmesiyle olu�ur. Atom ancak elektron mikroskobuyla g�r�lebilir.

>        Atom kelimesi Yunanca b�l�nemeyen anlam�na gelir. G�n�m�zde atomdan k��k par�ac�klar�n bulundu�u bilinmesine kar��l�k bu terim halen kullan�lmaktad�r.

>        Atomlar k�resel yap�ya sahiptir.

>        Her maddenin atomu di�erlerinden farkl�d�r.

>        Canl�n�n en k��k yap� birimi olan h�creler trilyonca atomun bir araya gelmesiyle olu�mu�tur.

>        Atomu par�alamak i�in �ok y�ksek enerji gerekir ve atomun par�alanmas�yla �ok y�ksek enerji a��a ��kar.

ATOMUN TAR�HTE YOLCULU�U;

v M� 5 y�zy�lda Demokritos, Epik�r ve �a�da�lar� olan bir�ok bilim adam� maddenin sonsuza kadar b�l�nemeyece�ini savunuyordu. Demokritos b�t�n maddelerin yap� ta��n�n ayn� oldu�unu �ne s�rd�.

v Aristo maddelerin temelde 4 elementten olu�tu�unu d��n�yordu. Bu d�rt elementin hava, toprak, ate�, su oldu�unu s�yledi. Aristo, d�nemin en etkili d��n�r� oldu�u i�in maddenin yap� ta�lar� ile ilgili �ne s�rd�� bu fikirler �ok uzun s�re hi� tart��lmadan do�ru kabul edildi.

v 19.y�zy�l�n ba�lar�nda �ngiliz bilim adam� John Dalton maddelerin k�resel atomlardan olu�tu�unu s�yledi. Bu �ekilde y�zy�llarca unutulan atom fikri tekrar g�ndeme geldi. Dalton atomun b�l�nemeyece�ini savundu.

v J.J. Thomson, atomun yap�s� ve atomun i�eri�indeki par�ac�klar ile ilgili �al��malar y�r�tt� ve kendi ad�yla an�lan bir atom modeli geli�tirdi.

v E.Rutherford, atomla ilgili yapt�� deneysel �al��malarla atomun i�eri�i ile ilgili pek �ok konuyu ayd�nlatt�.

v Madam Curie, e�iyle birlikte Polonyum ve Radyum elementlerini ke�fetti.

v 1971 y�l�nda atomun par�alanabilece�i ispatland�.

v 1988’de geli�mi� elektron mikroskobu ile atom y�zeyine ait ilk g�r�nt�ler elde edildi.

Atomla ilgili bug�n sahip oldu�umuz bilgiler ve fikirler y�zy�llar boyu yap�lan bu �al��malarla geli�tirilmi�tir.

ELEMENTLER-B�LE��KLER-MOLEK�LLER

Maddelerin i�yap�lar� incelendi�inde baz�lar�n�n tek bir cins atomdan olu�tu�u, baz�lar�n�n farkl� atomlar�n bir d�zen i�inde bir arada bulunmas�yla olu�tu�u, baz�lar�n�n ise farkl� atomlar�n geli�ig�zel �ekilde bir arada bulunmas�yla olu�tu�u g�zlenir.

Madde i�yap�s�ndaki taneciklerin yap�s�na g�re temelde iki gruba ayr�l�r.

Saf Madde: Tek cins tanecik i�eren maddelerdir. Saf maddelerin kendi �zelliklerini g�steren en k��k yap� birimi atom veya molek�ld�r.

Molek�l; Ayn� veya farkl� atomlar�n birle�mesiyle olu�an yap�lara molek�l denir.

�         Saf madde tek bir atomdan olu�abilece�i gibi birden fazla atomdan da olu�abilir.

�         Saf maddeler atomik veya molek�ler yap�da olabilir.

�         Molek�ller ayn� cins atomlar�n birle�mesiyle olu�abilece�i gibi farkl� cins atomlar�n birle�mesiyle de olu�abilir.

Saf maddeler ikiye ayr�l�r.

Element: Ayn� cins atomlardan olu�an saf maddelerdir. Her elementin atomu di�erlerinden farkl�d�r. Baz� elementler do�ada tek atomlu olarak bulunurken, baz� elementler molek�l yap�l�d�rlar.

A�a��daki madde �rneklerini ve �zelliklerini inceleyelim;

Bile�ik: Farkl� cins atomlar�n birle�mesiyle olu�an saf maddelerdir. Bile�iklerin �zelliklerini g�steren en k��k birimi molek�ld�r.

A�a��daki madde �rneklerini ve �zelliklerini inceleyelim;

F�Z�KSEL VE K�MYASAL OLAYLAR

Maddedeki de�i�imleri temel olarak iki grupta incelenir;

a-      Fiziksel de�i�meler,

b-      Kimyasal de�i�imler.

a-      Fiziksel De�i�im: Maddenin sadece g�r�n�m�n�n de�i�ti�i madde t�r�n�n de�i�medi�i olaylard�r.

Fiziksel de�i�imlerde maddenin tanecik yap�s� de�i�mez.

�         Buz, su ve su buhar� ayn� maddeye ait madde �rnekleridir. Buzun suya d�n��mesi veya suyun su buhar�na d�n��mesi olaylar� fiziksel olaylara �rnektir.

�         Fiziksel olaylar genellikle tersinirdir. Yani madde basit i�lemlerle tekrar eski g�r�n�m�ne d�n��t�r�lebilir. Ancak geri d�n��t�r�lemeyen fiziksel olaylarda vard�r.

�rne�in; yumurtan�n k�r�lmas� fiziksel olayd�r. Ancak geri d�n��m� yoktur.

-          K��k par�alara ayr�lma,

-          Hal de�i�imleri

-          Bile�iklerin suda ��z�nmesi olaylar� fiziksel olaylara �rnektir. Bu olaylar ger�ekle�irken maddenin t�r� de�i�mez.

b-      Kimyasal De�i�im: Maddenin hem g�r�n�m�n�n hem de i�yap�s�n�n de�i�ti�i olaylard�r.

Kimyasal de�i�ime u�rayan maddenin tanecik yap�s� de�i�ir. Yeni madde veya maddeler olu�ur.
HANG�LER� SAF MADDE-HANG�LER� KARI�IM

                   KARI�IM ( Saf Olmayan Madde )

�         Tek t�r tanecik i�ermez. Yap�s�nda en az iki t�r atom varDIR.
�         Bile�enlerinin �zelliklerini g�sterir. �rne�in; Tuzlu su.

�         Kar��mlar kendini olu�turan maddelere basit i�lemler sonucu ayr��r.

�rne�in; tuzlu suyun buharla�t�r�lmas�.

�         Baz� kar��mlar�n g�r�nt�leri saf olmad�klar�n� belli eder. Baz� kar��mlar�n ise saf olmad�klar� i�erdikleri taneciklerin t�r�ne bakmadan anla��lamaz.

�rne�in; kumlu suya bakt��m�zda bunun bir kar��m oldu�unu hemen anlar�z.

Tuzlu suya bakt��m�zda i�indeki tuz taneciklerini g�remedi�imizden saf veya kar��m oldu�una karar veremeyiz. Bu nedenle tanecik yap�s�na bakmam�z gerekir.

�         En az iki maddenin birle�mesiyle meydana gelen fiziksel olaylarda kar��m elde edilir.

�         Maddelerin birle�erek yeni bir madde olu�turdu�u kimyasal olaylarda saf madde elde edilir.

                                   MADDEN�N HALLER� VE TANEC�KL� YAPI

� Maddenin tanecikleri aras�ndaki bo�luklar�n fazla olmas� tanecikler aras� etkile�imin az oldu�u anlam�na gelir.

� Maddenin tanecikleri aras�ndaki bo�luklar�n az olmas� tanecikler aras� etkile�imin fazla oldu�u anlam�na gelir.

MADDEN�N HALLER�

Maddeler,

1.       Kat�

2.       S�v�

3.       Gaz olmak �zere �� fiziksel halde bulunur.

1.     Kat� Hal:

� Tanecikleri aras�nda �ok az bo�luk bulunur.

� Taneciklerinin s�k�ca kenetlenmi� olmas� kat�lara belirli hacim ve �ekil kazand�r�r.

� S�k��t�r�lamaz.

� Tanecikler bir yerden ba�ka bir yere di�erlerinden ba��ms�z hareket edemez.

� S�cakl�k art�r�ld��nda taneciklerin sahip oldu�u enerjide artaca��ndan titre�im hareketi artar.

� Maddenin en d�zenli halidir.

2.       S�v� Hal:

� Tanecikleri aras�ndaki bo�luklar kat� hale g�re daha fazlad�r.

� S�k��t�r�lamaz.

� S�v� tanecikleri birbirinin �zerinden kayarak yer de�i�tirebilir. Bu durum s�v�lara ak��kanl�k �zelli�i kazand�r�r.

� S�v�lar s�k��t�r�lamaz oldu�u i�in belirli bir hacme sahiptir. Ancak ak��kan olduklar� i�in belirli bir �ekilleri yoktur. Konulduklar� kab�n �eklini al�rlar.

� S�v� tanecikleri titre�im ve �teleme hareketi yapar.

3.       Gaz Hal:

� Tanecikleri aras�ndaki bo�luklar kat� ve s�v� hallere g�re olduk�a fazlad�r.

� Tanecikleri birbirinden ba��ms�z hareket eder.

� S�k��t�r�labilir.

� Belirli hacmi ve �ekli yoktur. Konuldu�u kab�n hem hacmini hem �eklini al�r.

� Gaz tanecikleri �ok kolay yer de�i�tirebildikleri i�in gazlar ak��kand�r.

� Tanecikler hem titre�im hem de �teleme yapar.

� Maddenin en y�ksek enerjili ve en d�zensiz halidir.

Maddenin �ekil alm�� haline C�S�M denir. Belirli �ekle sahip olma sadece kat� haldeki maddelere �zg� oldu�undan b�t�n cisimlerin fiziksel hali kat�d�r.

Genle�me; �s�t�lan maddenin tanecikleri aras�ndaki uzakl��n artmas� sonucu maddenin hacminin b�y�mesidir. Ayn� maddenin kat�, s�v� ve gaz haldeki �� ayr� �rne�ine e�it �s� verildi�inde genle�me miktar� en fazla olan gazd�r.

HAL DE��M�

Maddenin s�cakl�k veya bas�n� de�i�imi sonucunda bir fiziksel halden ba�ka bir fiziksel hale ge�mesine hal de�i�imi denir.

Hal de�i�imi sonucunda maddenin tanecik yap�s� de�i�mez. Bu nedenle hal de�i�imi fiziksel bir olayd�r.

EKSTRA

Kat� halden s�v� hale ge�meye erime, s�v� halden kat� hale ge�meye donma denir.

Saf maddelerin belirli erime ve donma noktalar� vard�r. Ayn� madde i�in donma ve erime ayn� s�cakl�kta ger�ekle�ir. �rne�in normal bas�n�ta buz 0� de erir, su 0� de donar.

Maddenin s�v� halden gaz hale ge�mesine buharla�ma, gaz halden s�v� hale ge�mesine yo�unla�ma denir.

Saf s�v�n�n �s�t�ld��nda tamam�n�n gaz hale ge�ti�i s�cakl��a kaynama noktas� denir. Ayn� madde i�in kaynama ve yo�unla�ma ayn� s�cakl�kta genle�ir.

�rne�in; Normal bas�n�ta su 100� de kaynar, su buhar� 100� de yo�unla��r.



Yorum (41) | Yorum yaz! | Ba�lant�

28/11/2007

��EKL� B�TK�LER

��EKL� B�TK�LER

            Bitkiler de t�m canl�lar gibi beslenir, geli�ir ve �rerler. �i�ekli bitkilerin �reme organlar� �i�ektir. �i�ekli bitkilerde �reme e�eyli olarak ger�ekle�ir. Tohum ilerde geli�ecek olan bitkinin k��k bir tasla��n� yani embriyonu ta��r. �i�ekli bitkilere ayn� zamanda tohumlu bitkiler de denir.

��EKL� B�TK�LER

��EKS�Z B�TK�LER

1 – �reme organ� olan �i�ek vard�r.

1 – �i�ekleri yoktur.

2 – K�k, g�vde ve yapraklar� vard�r.

2 – K�k, g�vde ve yapraklar� yoktur veya iyi geli�memi�tir.

3 – G�vde ve yapraklar�nda iletim borular� vard�r.

3 – E�relti otu hari� iletim borular� yoktur.

4 – E�eyli �reme ile �o�al�rlar.

4 – E�eyli ve e�eysiz olarak �o�al�rlar.

Tablo-1: �i�ekli bitkiler ile �i�eksiz bitkiler aras�ndaki farklar

Tohumlar�na g�re iki gruba ayr�l�r.

1)    A��k Tohumlular

2)    Kapal� Tohumlular

1)    A�IK TOHUMLULAR

            A��k tohumlulara kozalakl�lar da denir. ��nk� meyveleri kozalak �eklindedir. Tohumlar� meyvenin i�inde sakl� olmay�p, kozalak pullar� �zerinde bulunan odunsu bitkilerdir. Odunsu bitki oldu�u i�in d�zenli iletim demetleri ve kambiyum vard�r. �ok y�ll�kt�rlar. Her zaman ye�ildirler ve �o�u i�ne yaprakl�d�r. Ormanlar� olu�turan a�a�lar�n ba��nda i�ne yaprakl�lar gelir. ��ne yaprakl� olanlar� �i�ek tozu �retir ve tohumlar�n kozalaklar�nda ta��r. A��k tohumlulara �u bitkileri �rnek verebiliriz;

            K�knar, ladin, ard�� en tan�d��m�z� ise �amd�r.s�rekli kar��la�t��m�z �am a�a�lar�ndan faydalanarak a��k tohumlular� anlatal�m.

            T�rlerin �o�unda g�vde kabu�u kal�n, p�r�zl� ve �atlakt�r. �am a�a�lar�n�n yapraklar�nda ikiden fazla �enek bulunur. Gen� �amlar�n tac� genellikle konik, dallar� yatay ve �evreli olabilirler. Bu t�r bitkiler kurakl��a dayan�kl� olmakla birlikte iyi geli�ip �o�alabilmeleri i�in temiz hava ve bol ��a ihtiya� duyarlar.

            �o�almalar� ise; ayn� a�a�ta hem erkek hem de di�i kozalak bulunur. Erkek kozalaklar her biri iki �i�ek tozu kesesi ta��yan �ok say�da verimli puldan olu�ur. Di�i kozalaklarda her biri iki tane tohum tasla�� ta��yan bir pulun alt�na yerle�mi�, sarmal dizili�li �ok say�da yaprak benzeri yap� vard�r. Baharda ya da yaz ba��nda �i�ek tozu keselerindeki uzunlamas�na yar�klardan ��kan �i�ek tozlar� havada u�u�ur. Havada u�u�an �i�ek tozlar� di�i kozalaklar� pullar�nda birine kondu�unda �reme s�reci ba�lar. �i�ek tozu burada �imlenerek tohum tasla��na do�ru bir borucuk uzat�r. Bu borucu�un i�inde a�a��ya do�ru hareket eden spermalardan biri yumurta h�cresini d�ller. D�llenmi� yumurta h�cresinden tohum geli�ir. Olu�an kanatl� tohumlar r�zgarda kolayca u�u�arak �evreye da��l�rlar., topra�a d��p uygun ko�ullar� bulduklar� zaman �imlenmeye ba�lar ve k�sa s�rede gen� bir bitki olu�ur.

2)    KAPALI TOHUMLULAR

            Bu b�l�m� olu�turan bitkiler en yayg�n kara bitkileridir. A��k tohumlu bitkilerden farkl� olarak, kapal� tohumlular�n tohum taslaklar� etli bir yumurtal��n i�inde geli�ir. Kapal� tohumlular�n �reme organlar� �i�ekleridir. ��ne yaprakl�lar genellikle r�zgarla tozla�malar�na kar��l�k kapal� tohumlular tozla�abilmek i�in bal �z� ta��yan g�z al�c� �i�ekleriyle, b�cekleri kendilerine �ekerler. �i�ekler d�llendikten sonra, tohum taslaklar� tohuma, yumurta meyveye d�n��r. Tohum meyvenin i�inde bulunur.

            Kapal� tohumlular tek �enekli ve �ift �enekli olmak �zere ikiye ayr�l�r: A�a��daki tabloda �zellikleri g�r�lmektedir.



TEK �ENEKL�LER

��FT �ENEKL�LER

1) Otsu bitkilerdir.

1) Genellikle odunsu bitkilerdir.

2) Yapraklar� ince, uzun, �erit �eklindedir.

2) Yapraklar� geni� par�al�d�r.

3) Yapraklar� paralel damarl�d�r.

3) Yapraklar� a�s� damarl�d�r.

4) Tohumda tek �enek bulunur.

4)Tohumda �ift �enek bulunur.

5) Kambiyum yoktur.

5) Kambiyum bulunur. (�ok y�ll�klarda)

6) �letim demetleri d�zensizdir.

6) �letim demetleri d�zenlidir.

7) K�kleri sa�ak k�kt�r.

7) Kaz�k k�k ve yan k�klerden olu�ur.

8) G�vdeleri incedir.

8) G�vdeleri kal�nd�r.

9) �rne�in;Bu�day, m�s�r, so�anl� bitkiler

9) �rne�in; Fasulye, elma, armut

Tablo-2: Tek �enekli ve �ift �enekli bitkilerin �zellikleri
��EK VE YAPISI

            �i�ek, tohumlar vas�tas�yla yeni bireylerin olu�mas�n� ve bitkinin devam�n� sa�lar.

          Tam bir �i�ekte; �i�ek sap�, �i�ek tablas�, �anak yaprak, ta� yaprak, erkek ve di�i organlar vard�r. �i�ek sap� �i�e�i dala ba�lar, �anak yaprak, ta� yaprak, erkek ve di�i organlar d��tan i�e do�ru s�rayla d�rt halka �eklinde �i�ek tablas� �zerine dizilirler.

            �anak yaprak: Genelde ye�il renklidir. �i�e�in en d�� k�sm�n� olu�turur.�i�ek tomurcuk halindeyken �i�e�i korur.

            Ta� yaprak: �i�e�in renkli ve kokulu k�sm�d�r. Tozla�mada b�cekleri �ekerek bitkinin �o�almas�nda �nemli rol oynar.

            Erkek organ: �p�ik denilen bir sap ile ba��k denilen �i�kin bir k�s�mdan meydana gelmi�tir. Ba��kta, i�inde erkek �reme h�creleri (polen) bulunan �i�ek tozu keseleri bulunur. Polenler olgunla��nca keseler �atlar ve polenler etrafa yay�l�r.

           Di�i organ: Yumurtal�k, di�icik borusu ve tepecik olmak �zere �� k�s�mdan olu�ur. Yumurtal�kta �ok say�da di�i �reme h�cresi (yumurta) bulunur. Di�icik borusu, tepeci�i yumurtal��a ba�layan dar k�s�md�r. Tepecikte �i�ek tozlar�n�n yap��mas�n� sa�layan yap��kan bir s�v� bulunur.

          Erkek ve di�i organ� bir arada bulunduran bitkilere “bir evcikli” , erkek ve di�i organlar� ayr� bulunduran bitkilere de “iki evcikli” bitki denir. Me�e, m�s�r, �am, kestane ve f�nd�k bir evcikli, s��t, antep f�st��, kenevir ve kavak iki evcikli bitkilerdir.

TOZLA�MA

     Bitkide �i�e�in g�revi tozla�ma yoluyla bitkinin �o�almas�n� sa�lamakt�r. Bir �i�e�in erkek organ�ndan serbest kalan polenlerin di�er �i�e�in di�i organ�n�n tepeci�ine ula�mas� ve burada yeni bitki tohumlar�n�n olu�mas� olay�d�r. Tozla�ma olay�nda etkili fakt�rler �unlard�r:
     1.R�zgar: Polenlerin ta��nmas� r�zgarla sa�lan�r. Kullan��l� ve s�k g�r�len bir tozla�ma �e�idi de�ildir.
     2.B�cekler: Polenlerin ar�lar, sinekler ve benzer b�cekler taraf�ndan ta��nmas�. Yayg�n olan tozla�ma �eklidir. �i�e�in g�zel kokusu, g�zel ve parlak g�r�n�m� ve salg�lad�� ekerli maddeler b�ceklerin dikkatini �eker. �i�e�in �zerine gelen b�ceklerin ayaklar�na yap��an polenler b�ce�in di�er �i�eklere konmas�yla oralara ta��nm�� olurlar.
     3.Kendi kendine tozla�ma: Ayn� �i�e�in erkek organ�ndaki polenlerin di�i organ�na ula�mas� sonucu meydana gelen tozla�ma �eklidir.
     �i�ekte d�llenme sonucunda tohum olu�ur ve bu tohumun etraf�n�n yumurtal�kla �evrilmesi sonucu meyve olu�ur. Tohumun toprakta �imlenmesiyle yeni bitkiler olu�mu� olur.

��MLENME

            Tohum i�inde embriyo ve besin maddesi bulunan yap�d�r. Tohumdan bitki k�k�n�n, g�vdesinin ve yaprak ve �i�eklerin olu�mas�na �imlenme denir.

            Tohum �imlenirken gerekli besini �eneklerden al�r. Tohumun �imlenebilmesi i�in uygun s�cakl�k ve hava gerekir.

            �imlenme esnas�nda tohumun yap�s�ndaki besin kullan�l�r ve b�ylece yeni bir bitki olu�ur.

MEYVE

            Meyve sadece, �i�ekli bitkilere �zg� bir �r�nd�r. �i�ek tozunun yumurtal��a eri�erek yumurtay� a��lamas�yla birlikte h�cresel �o�alma ba�lar. Yumurtal�k yava� yava� �i�er ve sonunda meyve halini al�r. T�m meyveleri beslemekte olan �zsu meyveye de eri�ir. �zsu, olmakta olan meyveyi besler ve renklendirir. Meyveyi tatl�la�t�ran da �zsudur.

            Meyveleri olu�umuna g�re grupland�r�r�z.

          Meyve sadece di�i organ�n yumurtal�k dokular� taraf�ndan meydana getirilirse bunlara ger�ek meyve denir. �rne�in; �eftali, kay�s�, �z�m.

            Yumurtal�kla birlikte �i�ek tablas�, ta� ve �enek yapraklar beraberce geli�erek meyve olu�turuluyorsa bunlara yalanc� meyve denir. �rne�in; �ilek, elma, armut.

            Dir tane di�i organdan meydana gelen meyvelere basit meyve denir. �rne�in; Kiraz, erik, elma.

            Birka� tane di�i organdan meydana gelen meyvelere ise bile�ik meyve denir. �rne�in; Ahududu, b��rtlen.

            Ceviz, f�nd�k, kestane gibi bitkilerin meyveleri zamanla sertle�ip kurur. Tohumlar� yenilen bu meyvelere kuru meyve denir.

Yorum (5) | Yorum yaz! | Ba�lant�

29/10/2007

OKS YER�NE OGES

OKS YER�NE OGES

Bu y�l son kez uygulanacak OKS yerine getirilen “3 basamakl� orta��retime ge�i� sistemi” ni (OGES) Milli E�itim Bakan� H�seyin �elik taraf�ndan a��kland�. Yeni sistem 6,7 ve 8. S�n�f sonunda yap�lacak olan “Seviye Belirleme S�nav�” (SBS),��rencilerin karne notlar�ndan hesaplanacak olan “Y�lsonu Ba�ar� Puan�” (YBP) ve “Davran�� Puan�n�n” ayr� ayr� hesapland�� 3 basamaktan olu�acak. SBS, YBP ve Davran�� puanlar�,”Orta��retime Yerle�tirme Puan�” (OYP) ad� alt�nda toplanacak.

PUAN NASIL HESAPLANACAK

Merkezi s�nav sistemi ile uygulanacak SBS’lerde, sorular�n say�s� her s�n�fa g�re de�i�ecek;
6.S�n�flarda         80           soru,

7. s�n�flarda      90           soru,

8. s�n�flarda      100         soru sorulacak.

Yap�lacak 3 s�nav�n ard�ndan ��rencilerin OYP’ ye etki edecek SBS’ si hesaplan�rken,6. S�n�f puan�n�n (SP6) y�zde 25’i, 7. S�n�f puan�n�n (SP7) y�zde 35’i, 8.s�n�f puan�n�n da (SP8) y�zde 40’� al�narak toplam bir puan ortaya ��kacak. Ard�ndan DYP’nin hesaplanmas�na ge�ilecek.OYP hesaplan�rken toplam SBS’ nin y�zde 70’ i,YBP’ nin y�zde 25’ i ,Davran�� puan�n�n y�zde 5’ i al�narak toplam bir puan belirlenecek.

PUANI �OK OLAN OKULA G�RER

OYP ad� verilecek puan Fen, Anadolu ve di�er liselere yerle�tirmede esas al�nacak. ��renciler, tercihlerini bu yerle�tirme puan�na g�re yapacaklar ve OKS’ den farkl� olarak Matematik-Fen (MF) ve T�rk�e-Matematik (TM) puan t�rleri yerine tek bir puan t�r�yle istedikleri Liseye girebilecekler.

YED�NC� SINIFLAR �ST�SNA

Yeni sisteme ge�i� s�ras�nda, sadece bu y�l i�in,7. S�n�fta olan ve gelecek y�l 8. S�n�f okuyacak ��renciler, iki y�l�n (SP7 ve SP8 ) puan� ile yerle�tirilecek. Bu ��rencilerin yerle�tirme puanlar� 7. S�n�f�n y�zde 40’�,8. S�n�f puan�n�n y�zde 60’� al�narak hesaplanacak.

5 FARKLI TEST VAR

S�navda, T�rk�e, Matematik, Fen ve Sosyal Bilgiler alanlar�ndaki sorular�n yan� s�ra yabanc� dil sorular� da olacak. Din dersinden muaf olan ��rencilerin yan� s�ra din k�lt�r� ve ahlak bilgisi sorular�n� cevapland�rmak istemeyen ��renciler i�in ise s�navda alternatif sosyal bilgiler sorular� yer alacak.

T�rk�e ve Matematik testlerinin a��rl�k katsay�s� 4,

Fen Bilgisi ve Sosyal Bilgiler testlerinin a��rl�� 3 ve

Yabanc� Dil testinin a��rl�� 1 olacak.

SINAVLAR NE ZAMAN

S�nava kat�lmak zorunlu olmayacak. Ancak s�nava girmeyenler i�in hi�bir telafi m�mk�n olmayacak. Herhangi bir nedenle s�nava kat�lamayan ��renci i�in, o y�l�n en d��k SBS puan� al�narak hesaplama yap�lacak.

S�nav bu ��retim y�l�nda;

6. S�n�flar i�in     21.HAZ�RAN.2008

7. S�n�flar i�in     22.HAZ�RAN.2008            tarihinde uygulanacak.

Bu y�l 8.s�n�flar son kez OKS’ ye girecekler.

T�M ��RENC�LERE BA�ARILAR D�LER�M.

Yorum (19) | Yorum yaz! | Ba�lant�

25/10/2007

G�Z VE G�RME


G�Z VE G�RME
Be� duyu organ�m�zdan biri olan G�Z ve G�RME, bildiklerimizin % 80 nini ��renmemizi sa�layan yoldur. G�z, kafatas� i�inde 25 cm3 orbita kemik yuvas�na yerle�mi�, 7 gr a��rl��nda top �eklinde, �n k�sm� �effaf bir k�redir. Her g�z�n yukar�, sa�a, sola ve yanlara kontroll� hareketini sa�layan alt� kas� vard�r.

I��k enerjisinin kimyasal enerjiye d�n��mesi, g�z�n i� arka tabakas�nda ger�ekle�erek, elektrik uyaran� olarak, g�z siniri arac�l�� ile beynin arka taraf�na ula�t�r�l�r. G�z duyusu; ��k, �ekil, renk, hareket ve derinlik gibi �ok �e�itli �zelliklerin toplam�d�r.

G�rme duyusunun geli�mesi, do�umdan sonra alt� ya��na kadar devam eder. Do�umda, iki g�z aras�ndaki denge herhangi bir nedenle bozulmu� ise bir g�z, beyin taraf�ndan tercih edilip, di�er g�z at�l kapasite ile kullan�l�r. D��k kapasite ile kullan�lan g�z�n, g�rme yetene�i azal�r ve g�z tembelli�i olu�ur.

G�z�n hastal�klar� kal�t�m ile ge�en, mikrobik, �e�itli kazalar ve mekanik bir�ok nedenlerle ortaya ��kabilir. �lkemizde aile i�i evlilikler, �ocukluk �a�� k�rl�klerinde ba�ta gelen sebeptir. Geri kalm�� lkelerde trahom gibi mikrobik ve A vitamini eksikli�i gibi beslenme bozuklu�u, ba�l�ca k�rl�klere yol a�ar. G�z i� ortam�n�n �effafl�� ve bas�nc�n�n dengesi korundu�unda g�z iyi �al��r.

G�rmenin mekanizmas�, ayn� bir foto�raf makinesine benzer. G�r�nt� g�ze, mercek ve diyafram sisteminden ge�erek odaklan�r ve ki�i g�zl�k ya da kontaktlens ihtiyac� olmadan net bir g�r�� elde eder.

G�z�n kornea dokusundaki �ekil bozuklu�undan dolay� cisimlerden yans�yan ��nlar g�rme merkezinde de�il iki farkl� noktada odaklan�yorsa astigmat kusuru olu�ur.Ki�i hem yak�n hem uzak mesafede net g�remez.

En basit g�z rahats�zl��, k�rma kusurudur. Basit�e a��klamak i�in, uzak g�rmesi bozuk olanlara miyop, yak�n g�rmesi bozuk olanlara hipermetrop denir. G�z �n�ne tak�lan g�zl�k veya kontak lens mercekleri ile bu kusur d�zeltilebilir. �ocuk k��k ya�tayken k�rma kusuru d�zeltilebilirse, her iki g�z�n g�rmesi daha iyi olur.

Cisimlerden yans�yan ��nlar tam olarak g�rme merkezinde de�il daha arkada odaklan�yorsa g�zde hipermetropi vard�r ve ki�i yak�n� uza�a g�re daha bulan�k g�r�r.

Katarakt g�z�n i�inde bulunan do�al lensin saydaml��n� kaybederek opakla�mas�yla olu�ur.Ki�i net g�remez ve renklerde solukla�ma olur. Katarakt�n olu�umunda �e�itli etkenler rol oynar ancak en s�k rastlanan� genellikle 60 ya� �zerinde ya�a ba�l� olu�mas�d�r. Ameliyat ile bulan�k olan lens, d��a al�narak g�z i�ine camdan bir mercek yerle�tirilir.

G�z�n i� bas�nc�n�n artarak g�rme sinirini tahrip etmesine, glokom denir. G�z i�i s�v� miktar�n� azaltan ve s�v�n�n kontroll� bo�almas�n� sa�layan ila� ve ameliyat ile tedavi yap�l�r. G�z hareketlerinin uyumlu �al��mas�nda bozukluk, �a��l�k olarak fark edilir. K��k ya�ta, erken tedavi edilmesinde fayda vard�r.

Kazalar, �zellikle trafik, ev, i� ve av kazalar� �nemli say�da g�rme kayb�na sebebiyet vermektedir. Sivri u�lu ara�lar, oyuncaklar, �ocuklar�n arabalarda �n koltukta oturmalar�, patlay�c� ve yan�c� maddeler g�ze �ok zararl�d�r. G�ze kimyasal herhangi bir madde ka�t��nda, hemen acil olarak �e�me suyu ile bol bol y�kanmal�d�r. Y�kama i�lemi duruma g�re, en az 30 dk s�rmelidir.

G�zlerimiz 5 duyu organ�m�z aras�nda bize d�nyan�n g�zelliklerini g�steren, hayata ba�layan, ��renme ve alg�lama yetene�imizi harekete ge�iren ilk ve en �nemli organ�m�zd�r. G�zlerimizi d�zenli �ekilde muayene ettirmek sa�l�kl� ve mutlu bir yasam s�rmemiz i�in son derece �nemlidir.

G�zl�k kullanan veya kullanmasa da 40 ya��n �zerindeki bir eri�kinin hi� �ikayeti olmasa bile y�lda bir kez g�z muayenesi yapt�rmas� gereklidir. �ocuklarda bu s�re doktorun �nerisine g�re 6 ayda bir, hatta baz� �zel durumlarda daha s�k olabilir. Hi� �ikayeti olmayan bir �ocukta 3. ya�, ilk g�z kontrol� i�in idealdir.

G�z muayenesinin a�amalar�:
G�rme keskinli�i testi, g�zl�k ihtiyac� muayenesi, g�z kapaklar�n�n muayenesi, g�z kaslar�n�n muayenesi, g�z tansiyonu �l��m�, biomikroskobik muayene, g�z dibi muayenesi. Unutulmamal�d�r ki, g�z muayenesi s�ras�nda; karaci�er bozuklu�u, �eker, beyin t�m�rleri, AIDS gibi bir�ok hastal��n ihtimali belirlenebilmekte ya da tan�s� konulabilmektedir.

G�z organ�, v�cudun en yo�un sinir h�cre yerle�imine sahiptir. G�z�n hastal�klar�nda a�r�s� �ok olabilir. Kesinlikle g�z uzman� d��nda ila� veya ilkel tedavilerden ka��n�lmal�d�r. Teknolojik ilerlemeye paralel olarak, ileri optik ve elektronik cihazlarla g�z hastal�klar� tedavisinde ve g�rme kayb�n�n rehabilitasyonunda �ok ba�ar�l� olunmaktad�r.

Yorum (3) | Yorum yaz! | Ba�lant�

� �nceki :: Sonraki �

30/5/2008

13/4/2008

MEMLEKET �STER�M

6/4/2008

V�CUDUMUZDA S�STEMLER

6/4/2008

ELEMENTLER VE SEMBOLLER�

8/3/2008

YA�AMIMIZDAK� ELEKTR�K

8/2/2008

BASA�T MAK�NALAR

8/2/2008

MADDEN�N TANEC�KL� YAPISI

28/11/2007

��EKL� B�TK�LER

29/10/2007

OKS YER�NE OGES

25/10/2007

G�Z VE G�RME

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Ba�lant�lar�m

��EKL� B�TK�LER	��EKS�Z B�TK�LER
1 – �reme organ� olan �i�ek vard�r.	1 – �i�ekleri yoktur.
2 – K�k, g�vde ve yapraklar� vard�r.	2 – K�k, g�vde ve yapraklar� yoktur veya iyi geli�memi�tir.
3 – G�vde ve yapraklar�nda iletim borular� vard�r.	3 – E�relti otu hari� iletim borular� yoktur.
4 – E�eyli �reme ile �o�al�rlar.	4 – E�eyli ve e�eysiz olarak �o�al�rlar.

TEK �ENEKL�LER	��FT �ENEKL�LER
1) Otsu bitkilerdir.	1) Genellikle odunsu bitkilerdir.
2) Yapraklar� ince, uzun, �erit �eklindedir.	2) Yapraklar� geni� par�al�d�r.
3) Yapraklar� paralel damarl�d�r.	3) Yapraklar� a�s� damarl�d�r.
4) Tohumda tek �enek bulunur.	4)Tohumda �ift �enek bulunur.
5) Kambiyum yoktur.	5) Kambiyum bulunur. (�ok y�ll�klarda)
6) �letim demetleri d�zensizdir.	6) �letim demetleri d�zenlidir.
7) K�kleri sa�ak k�kt�r.	7) Kaz�k k�k ve yan k�klerden olu�ur.
8) G�vdeleri incedir.	8) G�vdeleri kal�nd�r.
9) �rne�in;Bu�day, m�s�r, so�anl� bitkiler	9) �rne�in; Fasulye, elma, armut